Regie over AI · Deel 3 van 4

Door: Gerard Grouve

‘De maatregelen, bedoeld in artikel 21, behoeven de goedkeuring van het bestuur van de essentiële entiteit of belangrijke entiteit.’ Zo begint artikel 24 van de Cyberbeveiligingswet (Cbw), die sinds 15 augustus 2026 geldt. Met die ene zin is cybersecurity geen IT-dossier meer. Mijn stelling: wie de Cbw bij de IT-afdeling neerlegt, schuift precies het deel door dat de wet bij het bestuur legt: goedkeuren, begrijpen en verantwoorden.

01: Wat Er Sinds 15 Augustus Geldt

De Cbw is de Nederlandse uitwerking van de Europese NIS2-richtlijn. De Eerste Kamer stemde op 7 juli 2026 in, de wet staat in Staatsblad 2026, 187 en volgens artikel 35 van het Cyberbeveiligingsbesluit geldt ze sinds 15 augustus 2026. Volgens het NCSC gaat het om ruim 8.000 organisaties, volgens de Rijksoverheid in 18 sectoren. Of je eronder valt, bepaal je zelf: ‘Organisaties zijn zelf verantwoordelijk om vast te stellen of zij onder de Cyberbeveiligingswet vallen.’

  • ■Registratieplicht: inschrijven in het nationale entiteitenregister, dat het NCSC beheert.
  • ■Zorgplicht (artikel 21): ‘passende en evenredige technische, operationele en organisatorische maatregelen’, met tien verplichte onderwerpen, waaronder back-ups en ‘de beveiliging van de toeleveringsketen’.
  • ■Meldplicht (artikelen 26-29): een vroegtijdige waarschuwing ‘onverwijld of, indien dat niet mogelijk is, binnen 24 uur’, een melding binnen 72 uur en een eindverslag ‘uiterlijk één maand na de melding’.

02: Wat De Wet Van Het Bestuur Zelf Vraagt

Artikel 24 gaat verder dan goedkeuren. ‘Ieder lid van het bestuur’ moet risico’s kunnen ‘identificeren’, maatregelen kunnen ‘beoordelen’ en de gevolgen voor de dienstverlening kunnen ‘beoordelen’. Daarvoor geldt een termijn: ‘binnen twee jaar na de inwerkingtreding’. Volgens mijn rekensom is dat medio augustus 2028; wie later wordt benoemd, krijgt twee jaar vanaf de benoeming. En de wet wil bewijs: ieder bestuurslid ‘bezit (…) een certificaat, waaruit de deelname blijkt aan een training’. Het Cyberbeveiligingsbesluit (artikel 22) bepaalt wat erop staat: naam, datum, behandelde onderwerpen en de aanbieder.

Volgens de toelichting is het ‘uitdrukkelijk geen opleiding (…) waarin van de bestuurder wordt verwacht technische kennis te verkrijgen’. Wel wordt ‘op strategisch niveau kennis verwacht’.

03: Toezicht En Sancties

Elke sector heeft een eigen toezichthouder, zoals de RDI, DNB, de ILT of de NVWA (NCSC-overzicht). Essentiële entiteiten krijgen volgens de RDI proactief toezicht; bij belangrijke entiteiten gebeurt het ‘voornamelijk achteraf’.

De boetes treffen de organisatie. Overtreedt een essentiële entiteit onder meer de zorgplicht of de meldplicht, dan is het maximum ‘€ 10.000.000,– of 2% van de totale wereldwijde jaaromzet’, als dat laatste hoger is. Voor een belangrijke entiteit is dat € 7.000.000 of 1,4%. Voor bestuurders zelf is artikel 78 het belangrijkste: blijft een essentiële entiteit in gebreke, dan kan de toezichthouder de rechter vragen ‘één of meer leden van het bestuur (…) te schorsen, zolang de entiteit niet voldoet aan het besluit’. Voor overheidsinstanties geldt dit niet.

Kernboodschap

“De Cbw vraagt van een bestuurder geen technische kennis, wel een handtekening die hij kan verdedigen.”

04: Ook Als Je Er Niet Onder Valt

Bestuurders zeggen me vaak: ‘Wij zijn te klein, dit gaat niet over ons.’ Dat is te snel. Klanten die wél onder de Cbw vallen, moeten volgens artikel 21 rekening houden met ‘de specifieke kwetsbaarheden van elke rechtstreekse leverancier en dienstverlener’. Mijn verwachting: die vragen komen via inkoop en contracten bij jou terecht. Wie zijn maatregelen dan niet kan uitleggen, riskeert geen boete, maar een klant.

05: Het 90-Dagenplan Voor Het Bestuur

  1. 01Dag 1-14: stel vast of je eronder valt.Leg vast of je essentieel, belangrijk of geen van beide bent, en wie dat beoordeelde. Val je eronder, registreer dan bij het NCSC.
  2. 02Dag 15-45: keur de maatregelen echt goed.Vraag per onderwerp uit artikel 21, lid 3, de status, de eigenaar en het grootste risico. Keur het goed in een bestuursbesluit met datum, niet als hamerstuk.
  3. 03Dag 46-75: oefen de eerste 24 uur.Speel een incident na. Wie beslist dat het ‘significant’ is, wie meldt bij CSIRT en toezichthouder, wie informeert klanten? Leg de namen vast.
  4. 04Dag 76-90: plan training en bewijs.Zet voor ieder bestuurslid een training met certificaat in de agenda, ruim vóór augustus 2028, en spreek af hoe je de kennis ‘aantoonbaar actueel’ houdt.
Technicus met een laptop op de vloer werkt aan de bekabeling van een serverrek in een datacenter
De techniek blijft bij specialisten. Goedkeuren en beoordelen ligt bij het bestuur. Foto: Derrick Coetzee via Wikimedia Commons, CC0 1.0 (bron)

06: Zes Vragen Voor Je Volgende Bestuursvergadering

  • ■Weten we zeker of we essentieel, belangrijk of geen van beide zijn, en staat dat op papier?
  • ■Zijn we geregistreerd bij het NCSC?
  • ■Wanneer keurde het bestuur de maatregelen uit artikel 21 voor het laatst goed?
  • ■Wie mag ’s nachts besluiten dat een incident gemeld moet worden?
  • ■Welke leveranciers zijn kritiek, en wat weten we van hun beveiliging?
  • ■Heeft ieder bestuurslid een plan voor training en certificaat?

Elk ‘weet ik niet’ is een actiepunt voor het bestuur, niet voor IT.

07: Tot Slot

In deel 1 ging het over Shadow AI: eerst kijken wat er draait. In deel 2 over zero trust: geen uitzonderingen, ook niet voor het bestuur. De Cbw maakt van die lessen een wettelijke plicht, met een handtekening eronder. Niet de IT-afdeling, maar het bestuur keurt goed, leert bij en legt verantwoording af. In deel 4 gaat het over jezelf: hoe je als leider je eigen AI-vaardigheid opbouwt.

Aan de slag met je bestuur? Bekijk de mini-training Cbw voor bestuurders (€ 79,00 incl. btw) en de andere trainingen en ebooks. Check bij elke training of het certificaat voldoet aan artikel 22 van het Cyberbeveiligingsbesluit. Binnenkort ook via Grouve Academy. Liever sparren? Neem contact op met Grouve Management.


Bronnen:

Beeld: Header: Rijksvastgoedbedrijf / Corne Bastiaansen via Wikimedia Commons, CC0 1.0 (bron) · Inline 1: Derrick Coetzee via Wikimedia Commons, CC0 1.0 (bron)

Share This